گرم شدن زمین پیش از جنگ و بیماری‌های عفونی، از مهمترین تهدیدهای بشریت شناخته شده است. افزایش دمای عمومی کره زمین باعث تغییرات گسترده در اقلیم مناطق مختلف می‌شود که زندگی و معیشت انسان‌ها را به خطر می‌اندازد.

چه شده؟

بعد از انقلاب صنعتی، افزایش استفاده از سوخت‌های فسیلی مانند زغال‌سنگ، نفت و گاز باعث انتشار غیر طبیعی برخی گازها مانند دی‌اکسیدکربن شده است. این گازها در جو زمین تجمع می‌کنند و بخشی از گرمای نور خورشید را در خود ذخیره می‌کنند. به این فرایند، «پدیده گلخانه‌ای» می‌گویند.

img_full_60515

معمولاً این گازها به طور طبیعی، در جو زمین وجود دارند و فرایند گلخانه‌ای به طور طبیعی باعث شده تا بخش مهمی از گرما خورشید از جو زمین خارج نشود و دمای زمین برای حیات موجودات زنده مساعد شود اما وقتی مقدار گازهای گلخانه‌ای از مقدار طبیعی افزایش یابد، زمین گرم‌تر می‌شود و اقلیم آن تغییر می‌کند که این اتفاق برای موجودات زنده یک تهدید محسوب می‌شود.

در حال حاضر دمای عمومی کره زمین در حدود ۰٫۷ درجه سانتیگراد افزایش پیدا کرده. ممکن است این عدد بسیار کوچک باشد اما تغییر دما برای برخی نقاط زمین تا ۱۵ درجه سانتیگراد هم بوده است.

چه می‌شود؟

اختلاف دمای بین نقاط سرد و گرم زمین باعث به وجود آمدن جریانات جوی می‌شود و اقلیم نقاط مختلف را متعادل می‌کند اما وقتی این اختلافات دمایی بیشتر یا کمتر از حالت عادی شود، جریانات جوی هم مختل خواهند شد و طوفان‌های شدید و مرگبار، باران‌های سیل‌آسا و یا خشکسالی‌های طولانی از تبعات آن هستند. مثلا ناسا پیش‌بینی کرده که در سه دهه آینده، نقاط استوایی ممکن است تا دوبرابر با افزایش بارندگی روبرو شوند اما بارندگی نقاطی که بالاتر یا پایین‌تر از خط استوا هستند (مانند خاورمیانه و ایران) تا نصف کاهش می‌یابد. با این حال ناسا می گوید که به طور کلی در این دوره، از میزان بارندگی‌ها در کره زمین کاسته می‌شود.

Global warming concept

آب شدن یخ‌های قطبی و بالا آمدن سطح دریاهای آزاد، معروف‌ترین اثر گرم شدن زمین است. وقتی آب دریاها بالا بیایند، بسیاری از مردمی که در ساحل دریاها زندگی‌ می‌کنند مجبور به ترک خانه‌ها و زمین‌های کشاورزی خود هستند که به نوعی «آوارگان محیط زیستی» خواهند بود.

با گرم شدن زمین، یخچال‌های کوهستانی هم دوام چندانی ندارند. این یخچال‌ها مهمترین ذخیره آب شیرین مردم هستند که با بارش‌های زمستانی تشکیل می‌شوند و در تابستان با آب شدن آنها، آب شیرین مردم تامین می‌شود. گرم شدنزمین باعث کاهش بارش برف و آب شدن سریع این یخچال‌ها می‌شود.

Hurricane

با گرم شدن زمین، زمستان‌ها هم کوتاه‌تر می‌شوند و زمستان کوتاه به معنی فعالیت بیشتر آفت‌های کشاورزی و آسیب بیشتر به محصولات کشاورزی است. به این صرت هم کشاورزان آسیب بیشتری می‌بینند و هم قیمت غذا در جهان افزایش پیدا می‌کند.

چه کنیم؟

به غیر از گروهی کوچک، قریب به اتفاق دانشمندان جهان مهمترین دلیل گرم‌شدن زمین را انتشار گازهای گلخانه‌ای می‌دانند. پس مهمترین کار این است که انتشار گازهایی مانند متان و دی‌اکسید کربن را کاهش دهیم.

مهمترین منشأ انسانی گاز متان، گاوداری‌ها هستند چرا که این گاز در معد نشخوار کنندگان تولید می‌شود. پس می‌توان با کاهش مصرف گوشت قرمز انتشار گاز متان را کاهش داد.

اما مهمترین منشأ انتشار دی‌اکسید کربن، سوخت های فسیلی است که برای تولید انرژی و گرمایش سوزانده می‌شوند. برای کاهش انتشار دی‌اکسید کربن باید تولید و مصرف انرژی با منشأ این سوخت‌ها را کاهش داد. دولت‌ها باید سعی کنند انرژی‌های پاک مانند انرژی باد، زمین‌گرمایی، خورشیدی و… را جایگزین انرژی‌های سنتی کنند. مردم نیز باید از دولت‌هایشان چنین مطالبه‌ای را داشته باشند.

PBT-hero

اما دی‌اکسید کربن موجود در جو زمین را هم می‌توان از طریق کاشت درخت و ایجاد پوشش گیاهی و جلوگیری از جنگل‌تراشی کاهش داد. گیاهان در فرایند فتوسنتز دی‌اکسید کربن را جذب می‌کنند و اکسیژن رها می‌کنند. این فرایند باعث «ترسیب کربن» و کاهش غلظت دی‌اکسید کربن در جو زمین می‌شود. در جو زمین به طور طبیعی ۳۵۰ واحد در میلیون دی‌اکسید کربن وجود دارد اما هم‌اکنون این عدد ۳۹۰ واحد در میلیون است.